zoek

Gerelateerde kunstenaars

Carole Vanderlinden: schilderen als levenstaak - Wim van Mulders

Carole Vanderlinden: Schilderen als levenstaak

Wim van Mulders

In het picturale oeuvre van Carole Vanderlinden domineert het observeren en registreren van alledaagse taferelen in relatie tot bizarre konstrukties. Deze indrukken worden snel en adequaat geregistreerd in een grote hoeveelheid tekeningen. Wat opvalt in de tekeningen is het zich zonder komplexen engageren in de waarneembare, denkbare en voelbare fenomenen en hun eerder abstracte analyse in uitgekristallliseerde etappes. Wat de tekeningen zo boeiend maakt is de mengeling van figuratie en abstractie die voortkomen uit een tomeloze imaginaire arbeid. Motieven verschijnen en verdwijnen in de werveling van een bijna obsessionele beeldenvloed. Fragmenten van herkenbare details woekeren alsof het onkruid is. Er is een fenomenale energie aanwezig die zich vertaalt in snel gerealiseerde schrifturen waaruit langzaam de grote schilderijen gepuurd worden. Tussen schilderij en tekening bestaat in dit oeuvre geen wezenlijk verschil. Opvallend is o.a. het boommotief dat te pas en te onpas opduikt en omcirkeld, omkaderd en geïnterpreteerd wordt.

In de tentoonstelling "Slow" in Hasselt, 2008 hingen er monumentale doeken die ofwel door lagen van zwarten tot een gestalte uitgroeien, ofwel het takkenmotief behouden en dankzij een gouden verflaag schitteren in een onwerelds licht. De picturale wereld wordt in de grote schilderijen een standplaats voor een dialoog tussen beeld, kleur en schriftuur.

In deze post-Tuymans schilderkunst - het beeld is niet enkel aan de fotografie gerelateerd - ontwaart men het openbloeien van een gedurfd koloriet : zwarten, grijzen, goudgeel, roden, groenen...Hierin krijgen terugkerende thema's zoals bomen, takken, vensters en planten hun aandeel. In plaats van een historiserende dimensie - dank zij documenten bij Tuymans - groeit bij Carole Vanderlinden een verfrissende directheid in de studie van de natuurfenomenen. Het boommotief werkt als een suggestieve, structurerende factor : door de vele lagen heen bemerkt men het oorspronkelijke motief. Toch is het niet zo dat alles dichtgeschilderd wordt. Integendeel. Door een keuze van goudkleuren, deze verwijzen naar de fascinatie voor het quatrocento en de miniatuurschilderkunst, baadt het werk in een immateriële dimensie zonder dat er een persoonlijke en speciale metafysica aan te pas komt.
Het lijkt erop dat deze wereld onttoverd wordt en een vertaling krijgt in een continue stroom van zuiver picturale arbeid. Tekenen is nota nemen van subtiele wendigen van de uit te drukken emoties. Er wordt geen strakke theorie ontwikkeld maar in de plaats daarvan groeit er een rijkdom van voorstellingen die variëren en evolueren naar de grenzen van de verbeelding.

Dit seculiere wereldbeeld past in de methodiek van de observatie en de continue correcties die onmiddellijk geïntegreerd worden. Even was er in dit werk een ontwikkeling van personages te onderkennen. Het waren hoofdzakelijk in potlood uitgevoerde figuren die in een oneindig wezenloos universum langzaam opgenomen worden en zeer langzaam verdwijnen. Zo was er in "In-Between" een monumentale tekening waar menselijke armen en handen tastend en zoekend om zich heen grijpen. Er ontstaat o.a. een wit schilderij met centraal een gezicht in profiel of driekwart. Ook hier is met de combinatie van inkt, potlood en verf een voorlopige synthese gecreëerd. Toch is deze fase nu overgegaan in meer interessante vrijpostigheden. De tekening blijft de meest bijzondere plaats waar ontdekkingen en experimenten samenvloeien. In Croxhapox, dat anarchistische bastion in Gent, was er trouwens een immense presentatie van zeer uiteenlopende tekeningen.

De tekeningen hingen in een opperste verzadiging naast en boven elkaar. De totale reeks tekeningen beklemtoont in disharmonie en tegenspraak de continue inventieve kracht. Er is geen dominante stijl in te vinden. De kunstenaar opent haar zintuiglijke dialoog met de verbeelding : een kop met één been, een repetitief terugkerend abstract motief, een architecturale constructie, een abstract repetitief kleurpatroon, een personage waarvan enkel de benen getekend zijn, dieren die als hybridische fabeldieren bestaan, een fragment van een fragment, enz...
In technisch opzicht verschuift Carole Vanderlinden de aandacht van potloodtekening, geïntegreerde collages, naar variërende kleurenstudies. De tekening laat zuivere emotie zichtbaar worden. Het is de plaats waar een groot vocabularium uitgetest wordt. Ook accentueren de tekeningen juist het kontrast in thema's en modellen en dus de zoektocht. Het zijn de contradicties in het tekenen waaruit de grote en kleine schilderijen gedestilleerd worden.

Het realisatieproces blijft doorheen de verschillende verflagen transparant aanwezig. Het is alsof de kunstenares op zoek is naar een repertoire van voorstellingen die echter ontsnappen aan een narratieve, anecdotische lectuur. Het beeld spreekt voor zich en in zich. Het dialogeert met de toeschouwer die vanuit zijn positie visuele verbanden en emotionele connotaties op het spoor komt. In de eenheid van dit werk schuilt tevens een zekere beheersing van materiaal en strategieën. Wat haalt hier de bovenhand? Verbeelding, observatie en onbewuste impulsen vervloeien tot het uiteindelijke schilderij.

In de meest recente productie wordt gebruik gemaakt van goudkleur. Dit goud funcioneert zoals het zwart in vroegere werken : het legt de beweging en drukte even stil. Er ontstaat een moment van meditatieve stilte en rust. Het goud dekt sereen de totale kompositie. Goud fungeert als bindmiddel; het is zowel bedding als decor. Het goud van Carole Vanderlinden refereert aan miniaturen waarin deze kleur het hemelse, het bovenaardse evoceert. Toch ontsnappen er figuratieve elementen aan de transparantie van het goud. Soms ziet men bladeren van een plant of de stuctuur van boom en plant. Waarschijnlijk ontstaat hier de onderhuidse spanning tussen de vele lagen verf en het voorlopige en open eindresultaat.

De verleiding in deze schilderkunst toont zich in de beheerste verfhuid die ondanks de intensieve arbeid fluwelig en aantrekkelijk blijft. In deze schilderkunst is het alsof er een "promesse de bonheur" latent geformuleerd wordt.

(Februari 2008)